Druga runda warsztatów SandboxPlus zamknęła się w maju 2026 r. Od tego momentu prace przeszły z etapu ustaleń do etapu porządkowania materiału: sześć protokołów z dwóch rund oraz 25 dokumentów źródłowych z lat 2015–2026 złożyło się na klasyfikację wiedzy o piaskownicach regulacyjnych, która otwiera Raport SandboxPlus.
Dlaczego klasyfikacja, a nie kolejny przegląd
Przeglądów piaskownic regulacyjnych powstało wiele i mają wspólną wadę: opisują rozwiązania, nie rozstrzygając, co z czego wynika. Instytucja, która chce uruchomić własne środowisko testowe, dostaje katalog przykładów zamiast kryteriów wyboru — a kryteria są tym, czego realnie potrzebuje.
Punktem wyjścia jest teza wracająca we wszystkich materiałach programu: test regulacyjny nie wystarcza — rozstrzyga test operacyjny. Zgodność z przepisem mówi, czy rozwiązanie wolno wdrożyć. Dopiero test w realnym środowisku pokazuje, czy da się je wdrożyć: czy personel je przyjmie, czy mieści się w istniejącym procesie i czy nie przenosi ryzyka w inne miejsce.
Cztery osie porządkujące
Klasyfikacja układa dorobek wzdłuż czterech pytań, na które musi odpowiedzieć każdy, kto piaskownicę projektuje.
Modele operacyjne
Warianty organizacyjne piaskownicy: kto ją prowadzi, jak finansuje, jakie ma kompetencje nadzorcze i jak współpracuje z regulatorem sektorowym. Różnica między modelami nie jest kosmetyczna — przesądza o tym, czy piaskownica może w ogóle udzielić odstępstwa, czy tylko je rekomendować.
Kryteria naboru i zakres odstępstw
Jak wybierać uczestników i jakie ulgi regulacyjne można im realnie zaoferować bez naruszania prawa UE. To granica, przy której najczęściej rozstrzyga się, czy piaskownica jest instrumentem, czy deklaracją.
Mierniki i dowody
Zestaw wskaźników pozwalających ocenić, czy piaskownica przynosi wartość publiczną, oraz katalog artefaktów dowodowych powstających w trakcie testu. Bez tego po zakończeniu programu zostaje opowieść, a nie materiał dla regulatora.
Ścieżka wyjścia
Co uczestnik musi domknąć, żeby wyjść z piaskownicy na rynek, i co organ powinien zmienić w przepisie, jeśli wynik testu to uzasadnia. Piaskownica bez ścieżki wyjścia jest kosztownym pilotażem.
Materiał źródłowy
Klasyfikacja nie powstała z samej lektury. Jej podstawą są protokoły ustaleń z sześciu warsztatów eksperckich, prowadzonych w dwóch rundach w 2026 r. z udziałem przedstawicieli administracji, regulatorów, nauki i rynku.
- Runda I – projektowanie ram (kwiecień 2026): zakres i cele piaskownicy · model operacyjny i rola regulatora · kryteria naboru i odstępstwa.
- Runda II – walidacja i podsumowanie (maj 2026): architektura prawna i nadzór · mierniki, dane i sprawozdawczość · ścieżka wyjścia i skalowanie.
Kto prowadzi proces
Jedno z ustaleń drugiej rundy dotyczy roli, która w opisach piaskownic bywa pomijana: opiekuna procesu. Bez niego postępowanie rozpada się na korespondencję między resortami, a uczestnik zostaje z pytaniem, do kogo właściwie ma się zwrócić. Materiały programu opisują dwa warianty tej roli — od neutralnego strażnika procedury po aktywnego stewarda, który doprasza regulatorów i legislatorów zależnie od potrzeby.
Co dalej
Efektem porządkowania jest Raport SandboxPlus wraz z materiałami towarzyszącymi: podsumowaniem warsztatów i skoroszytem analitycznym piaskownicy. Prezentacja wyników projektu odbyła się w lipcu 2026 r.
