Autor publikacji: Welenc

Streszczenie

Raport jest zapisem wizyty studyjnej w Państwie Izrael, przeprowadzonej w dniach 25–29 stycznia 2026 r. w formule międzynarodowej delegacji liderów akademickich. Nie jest jednak sprawozdaniem z wyjazdu. Jest studium państwa: analizą tego, w jaki sposób instytucje publiczne, uczelnie i operatorzy przekształcają potrzebę operacyjną w gotową zdolność — i co z tej architektury da się przenieść na grunt polski.

Najistotniejszy wniosek autorzy formułują wprost: siła izraelskiego modelu nie wynika z pojedynczych technologii, lecz z architektury działania państwa. Innowacyjność obronna zostaje w raporcie zdefiniowana jako trwała zdolność państwa do wytwarzania użytecznych operacyjnie rozwiązań, a nie jako suma projektów badawczych. Rekomendowany kierunek nie brzmi „przenieść izraelskie rozwiązania wprost”, lecz „zbudować polski, instytucjonalnie dojrzały model innowacyjności obronnej, w którym uczelnie wojskowe stają się rzeczywistym elementem architektury bezpieczeństwa państwa”.

Zmiana paradygmatu: od nauki raportowej do nauki wdrożeniowej, od projektów punktowych do platform zdolności, od reaktywności do aktywnego budowania odporności państwa.

Wniosek końcowy raportu

Struktura raportu

Trzydzieści dziewięć kart w sześciu rozdziałach, zakończonych blokiem trzynastu rekomendacji i zestawieniem zbiorczym.

• Część diagnostyczna — nowa definicja innowacyjności obronnej, architektura izraelskiego modelu działania w cyklu obserwacja → badania → walidacja → wdrożenie, tempo uczenia się jako przewaga strategiczna oraz wnioski dla polskiej obronności.
• Rozdział I. Rola Lotniczej Akademii Wojskowej — uczelnia jako integrator innowacji lotniczych, a nie podmiot pomocniczy.
• Rozdział II. Model trzech filarów — MON jako sponsor i właściciel wymagań, LAW jako infrastruktura i kompetencje, operator jako portfel wdrożeń; logika stage-gate w cyklu identyfikacja → architektura → pilotaż → walidacja.
• Rozdział III. Lekka infrastruktura ochronna — priorytet badawczy oraz lotnisko eksperymentalne w Sobieszynie jako narodowy poligon wdrożeniowy dla technologii dual-use.
• Rozdział IV. Kadra cywilna — ciągłość kompetencyjna i pamięć instytucjonalna jako filar innowacyjności.
• Rozdział V. Finansowanie — profesjonalne struktury pozyskiwania środków zewnętrznych, niezależne od cykli budżetowych.
• Rozdział VI. Tempo uczenia organizacyjnego — mapa drogowa w horyzontach 0–90 dni, 3–12 miesięcy i 12–24 miesiące.
• Wątek zdrowotny — interoperacyjność systemów informacji medycznej między wojskową i cywilną służbą zdrowia jako element zdolności obronnych państwa, w powiązaniu z rozporządzeniem EHDS (UE) 2025/327, standardami HL7 FHIR / IHE oraz profilem IPS.

Trzynaście rekomendacji dla Ministerstwa Obrony Narodowej

• Nadanie Lotniczej Akademii Wojskowej statusu wiodącego ośrodka integracji innowacji lotniczych.
• Traktowanie szkolenia lotniczego jako koordynacji systemu, a nie sumy specjalności.
• Formalne zadania LAW w zakresie szybkiej innowacji na czas zagrożenia, z gotowością do przyspieszonego testowania rozwiązań dostępnych rynkowo.
• Trwały mechanizm innowacyjno-wdrożeniowy przy LAW, obejmujący pełny cykl: problem → koncepcja → test → wdrożenie.
• Ochrona i strategiczne wzmacnianie kadry cywilnej jako nośnika ciągłości kompetencyjnej.
• Kadra cywilna jako zasób komplementarny wobec wojskowej, łączący wymagania pola walki z innowacją.
• Program „nauki zadaniowej” rozliczanej z efektu wdrożeniowego, a nie z liczby publikacji.
• Lotnisko eksperymentalne jako środowisko demonstracyjno-wdrożeniowe dla technologii dual-use.
• Profesjonalne struktury pozyskiwania środków zewnętrznych — biura donacyjne i resource development.
• Uruchomienie potencjału LAW przez nadanie mandatu i właściwych narzędzi.
• LAW jako element architektury bezpieczeństwa państwa — decyzja fundamentalna, zmieniająca rolę uczelni wojskowych.
• Budowa polskiego modelu szybkiej innowacyjności obronnej opartego na krótkich cyklach i iteracyjnych testach.
• Program pilotażowy interoperacyjności systemów HIS między służbą zdrowia wojskową i cywilną, z certyfikacją EHR i zgodnością z EHDS.

Dla kogo

• Ministerstwo Obrony Narodowej — główny adresat; rekomendacje sformułowano jako decyzje o charakterze systemowym, nie doraźnym.
• Ministerstwo Zdrowia — w zakresie rekomendacji dotyczącej interoperacyjności cywilno-wojskowej.
• Uczelnie wojskowe i instytuty badawcze — jako podmioty, których rola w architekturze bezpieczeństwa państwa jest przedmiotem raportu.
• Administracja projektująca programy badawczo-wdrożeniowe — w zakresie logiki stage-gate, preferencji dla rozwiązań dostępnych rynkowo i rozliczania nauki z efektu wdrożeniowego.

Dane bibliograficzne

• Typ materiału: raport strategiczny
• Podstawa: wizyta studyjna w Państwie Izrael, 25–29 stycznia 2026 r.
• Objętość: 39 kart, sześć rozdziałów, 13 rekomendacji
• Język: polski
• Autorzy: dr hab. inż. Paweł Gołda, Michał P. Dybowski, prof. Piotr Senkus, Piotr Welenc
• Opracowanie: Poliversum, Healthcare Poland, ITGRC — we współpracy z Lotniczą Akademią Wojskową i Instytutem Technicznym Wojsk Lotniczych
• Format: dokument online

---

English summary

Study visit to the State of Israel, 25–29 January 2026 · 13 recommendations for the Polish Ministry of National Defence · the first report of the Poliversum Expert Group.

The report records a study visit conducted as an international delegation of academic leaders. It is not a travel account but a study of a state: an analysis of how public institutions, universities and operators convert an operational need into a fielded capability, and what part of that architecture can be transferred to Poland.

Its central finding is stated plainly: the strength of the Israeli model does not rest on individual technologies but on the architecture of state action. Defence innovation is defined as a durable capacity of the state to produce operationally useful solutions, organised as a deployment platform rather than a sequence of one-off projects — stage-gate progression, a COTS-first preference, and pilots in real environments.

• A three-pillar model: the Ministry as sponsor and owner of requirements, the Air Force University as infrastructure and competence, the operator as a portfolio of deployments.
• An experimental airfield as a national proving ground for dual-use technology.
• Civilian staff as the carrier of institutional memory and competence continuity.
• Task-oriented science, accounted for by deployment outcome rather than publication count.
• Professional external funding structures, independent of budget cycles.
• Military-civilian health information system interoperability under the EHDS Regulation (EU) 2025/327, HL7 FHIR / IHE and the IPS profile.

The closing argument: a shift from reporting science to implementation science, from point projects to capability platforms, from reactivity to the active construction of state resilience.

---